Küresel kriz yine kapıda

05.07.2019 12:07 Dünya ekonomisini 2020'de küresel resesyon ve finansal krizin bekleyip beklemediğine yönelik tartışmalar 2018 yılının son aylarından bu yana giderek yoğunlaştı. Dahası Dünya Bankası'nın son Küresel Ekonomik Beklentiler Raporu küresel resesyonun beklenenden önce hatta bu yıl başlamış olabileceğini düşündürüyor
ABD ile Çin arasındaki olası bir ticaret savaşının dünya ekonomisinin büyüme hızı üzerinde yapacağı olumsuz etkilerden, bu etkilerin dünya ekonomisini resesyona itmesinden özellikle korkuluyor.

Son G-20 Zirvesi'nde ABD ile Çin arasında diyaloğun canlandırılması, bu korkularda bir gerileme yaratmış görünüyor.

Amerikan Wall Street Journal gazetesinin işaret ettiği gibi görüşmeler yeniden başladı ama başarıyla sonuçlanmalarının önündeki engeller hala yerli yerinde duruyor.

Olumsuzluklar artıyor

Olumsuz veriler birikmeye başladığında, başlangıçta piyasalar, iyimser davranmaya çalışarak, bunların geçici olduğuna inanmak istiyorlar.

Bir resesyon 'resmen' saptandığında sürecin çoktan, 6-8 ay içine girilmiş; bir finansal kriz patlak verdiğinde bozulma çoktan ileri bir safhaya ulaşmış oluyor. Geçen sefer, dünya ekonomisine ilişkin veriler 2006 yılının ikinci yarısında bozulmaya başlamıştı.

Ancak bozulma krize 2007 ortasında dönüştü. Kriz Lehman Brothers'ın batmasıyla netleşti, tüm şiddetini sergilemesi 2008'i buldu. Lehman Brothers krizin başlangıcı değil, başlamış olan krizin ilk kurbanlarından biriydi.

Bu kez erken başlayan tartışmalarda kötümser beklentiler kısa sürede en güçlü eğilim haline geldi.

Krizin ilk sinyalleri

İlk dikkati çeken ABD hazine bonolarında 3-10 yıl arası getiri eğrisinin tersine dönmesi. Almanya'da da benzer bir eğilim gözleniyor. Bu gelişmeler piyasaların bir resesyon, buna bağlı olarak da faiz oranlarında bir gerileme beklediklerini gösteriyor.

ABD'de son 7 resesyon öncesinde, bono piyasalarında getiri eğrisi tersine dönmüştü. Reel ekonomide de gelişmeler olumsuz. Küresel düzeyde imalat sanayi performansını ölçen PMI İmalat Endeksi 2018 yılının ilk aylarından bu yana sürekli geriliyor; Haziran ayında 2012'den bu yana en düşük düzeye inmiş.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı verilerine göre uluslararası sermaye hareketleri de 3 yıldır geriliyor.

Çin ekonomisi yavaşlamaya devam ediyor. Dünya ekonomisinde adeta bir öncü gösterge olarak bilinen Güney Kore ihracatı artış hızı da Haziran'da son 3.5 yılın en düşük düzeyine inmiş.

Japonya'da ihracat altı aydır sürekli düşüyor. Japonya imalat sanayi performansını ölçen Tankan indeksi 2016'dan bu yana en geri düzeyinde seyrediyor.

Avrupa da dertli

İngiliz Financial Times gazetesinin aktardığına göre Euro Bölgesi'nde, Fransa hariç tüm ekonomilerde üretim düşüyor. Bölgenin en güçlü ekonomisi Almanya'da 2019 için büyüme oranı beklentisi yüzde 1.6'dan yüzde 0.6'ya çekildi.

Avrupa Merkez Bankası'nın da ekonomiyi desteklemek amacıyla bono alımlarına yeniden başlaması resesyon beklentisinin kritik bir aşamaya geldiğini gösteriyor.

Ergin YILDIZOĞLU /BBC